ادب اختلاف!

                          «   ادب اختلاف داشته باشیم »

سلام دوستان عزیزم

آذر ماه پارسال سایت عزیز khamenei.ir مصاحبه ای را با همین عنوان بالا و با توجه به موضوع حج با روحانی محترم جناب دکتر «بی آزار شیرازی» ریس دانشگاه مذاهب اسلامی انجام داد که دو سوال و جواب اول آن که شاید ساده هم به نظر بیاید برای بنده بسیار زیبا و آموزنده بود و فکر کنم به عنوان درسی مهم برای امروز ما مطرح است که امیدوارم شما هم از آن اشارات الهی نهفته در آن برای پیشرفت کشور خوبمان استفاده کنیدتا اینکه انشاالله آن روحیه هجرت الهی که با رهبری الهی امام و خونهای مقدس شهدا در این کشور بمثابه یک حج ابراهیمی آن چنان جاری گشت که قلوب مردان آزاده جهان را متوجه خود ساخت حال با توجه به وجود رهبر حکیم و فرزانه مان خدای نکرده در اثر بی تقوایی و یا کوتاهی ما در پیمودن حقیقت راه شهدا که آکنده از ادب الهی بود ذره ای از  نورانیت آن کاسته نگردد بلکه به لطف خدا ما هم محرم راه آنان برای هدایت انسانها گردیم «انشاءالرحمن»    


  

                                     ادب اختلاف داشته باشیم



- آقای دکتر! حج چگونه می‌تواند فرصتی برای اتحاد و وحدت امت اسلامی باشد؟
معمولاً عبادات اسلامی همراه با جماعت و وحدت است. امام صادق(علیه السلام) در روایات متعددی که در وسایل‌الشیعه آمده است می‌فرمایند محبوب ترین عبادات آن است که توأم با وحدت باشد و در روایت دیگری امام صادق(علیه السلام) راجع به فلسفه حج می فرمایند که یکی از فلسفه‌های مهم حج این است که ملت‌های مختلف از حال هم با خبر باشند و می‌فرمایند اگر هر ملتی فقط به خود و کشور خود فکر کند آن کشور خراب می‌شود و بایستی کشورهای مختلف اسلامی بیایند از حال یکدیگر باخبر باشند. این باخبر شدن و شناخت یکدیگر مقدمه‌ای شود تا به یکدیگر کمک کنند.

در مراسم حج، خداوند زمینه‌ای فراهم کرده است که روحیه‌ی خودبینی و خودبرتربینی کنار برود. وقتی حجاج می‌خواهند وارد حریم الهی شوند و وقتی که می‌خواهند وارد میقات‌ شوند، نخستین کاری که می‌کنند این است که لباسهایی که نشانه‌ی تکبر و تفاخر است را کنار می‌زنند و همه ملبس به لباس احرام می شوند که دو قطعه‌ی سفید و نشانه ای از لباس تقوا است. بنابراین آن همه اختلافات که سرچشمه‌اش روحیه‌ی استکباری و به اصطلاح قرآن روحیه «بغی» است از بین می رود. یعنی هرکسی می‌گوید که من برترم، چون من فلان رئیسم ،من فلان وزیرم ، من فلان وکیلم و هرکسی به خود لقبی داده و مدالی به خود چسبانده و یک نوع لباس پوشیده و برای خود یکسری امتیازات قایل است، همه‌ی این‌ها کنار می‌رود که این خود باعث می‌شود زمینه‌ی بسیاری از اختلافات از بین برود. اغلب این اختلافات جنبه‌ی دینی ندارند. چون اسلام یک دین بیشتر نیست. خدا یکی است و دینش نیز یکی است. در قرآن کلمه‌ی ادیان و مذاهب نمی‌بینیم: «ان الدین عند الله الاالسلام» . افراد آمدند و فرقه‌ها و ملیت‌های مختلف درست کردند. سرچشمه‌ی این‌ها روحیه‌ی «بغی» است، روحیه شیطانی است و این‌که هر کسی می‌خواهد بگوید من برتر از دیگرانم.

ابتدای امر حجاج وقتی وارد حریم الهی می‌شوند این روحیه از آنها گرفته می‌شود؛ یعنی تهذیب می‌شوند . دومین چیزی که باعث می‌شود این مسئله از بین برود مسئله‌ی خودبینی است. در آن‌جا به حجاج گفته می‌شود که بایستی از بیست و چهار چیز اجتناب بورزید. یکی از آن‌ها نگاه کردن به آیینه است . اجتناب از نگاه کردن به آیینه یعنی چه؟ یعنی شما باید خودبینی را کنار بگذارید و دیگران را ببینید که این همان معنای وحدت و تقریب است. اگر ما فقط به خودمان نگاه کنیم تنها می‌شویم، یعنی فقط خودمان هستیم که به خودمان کمک می‌کنیم و هیچ‌کس نیست که به ما کمک کند. اما اگر خودبینی را کنار گذاشته و دیگران را دیدیم می‌بینیم که صدها چشم است که نگران حال ما است و می‌خواهد به ما کمک کند. در مراسم حج هر کدام از مسلمانان که از کشورهای مختلف می‌آیند در واقع به نمایندگی از ملت و قوم خود شرکت می‌کنند. در این کنگره‌ی عظیم حج است که همه سعی می‌کنند به جای خودبینی و خودبرتربینی به دیگران فکر کنند و این همان چیزی است که امام صادق(علیه السلام) فرمودند که اگر مردم هر کشوری فقط به خود فکر کنند، آن کشور خراب می شود. اما اگر ما بیاییم و یکدیگر را ببینیم آن‌همه سوءتفاهمات و بدبینی‌ها کنار می‌رود و به‌جایش مهر و محبت و تعاون می‌نشیند: « لیشهدوا منافع له»

- استاد! رهبر معظم انقلاب حج را فرصتی برای طنین‌اندازی اتحاد اسلامی می‌دانند، ایشان برای کاهش اختلافات به شناسایی ابزار تفرقه و کنار گذاشتن آن اشاره دارند. حال سوال من از شما این است که ابزار تفرقه شامل چه مواردی است که باید کنار گذاشته شوند؟
ابزارهای تفرقه همان‌طور که گفتم یکی خودبرتربینی شیطانی، خودبینی و دیگری جدال است. قرآن می‌گوید « ولا جدال فی الحج». این نکته‌ی بسیار مهمی است. ما اغلب در گفت‌وگوها دچار عصبانیت و ناراحتی از همدیگر می‌شویم. به خاطر این‌که گفت‌وگوهایمان تبدیل به جدال می‌شود. یعنی آن‌چنان صحبت می‌کنیم که طرف ناراحت می‌شود. این‌که چرا طرف ناراحت می‌شود به خاطر این‌که در این گفت‌وگوها هر کس می‌خواهد بگوید که من بهتر از دیگری می‌فهمم و می‌خواهد بگوید که تو نمی‌فهمی و تنها من می‌فهمم! می‌خواهد بگوید که من بر حقم و تو بر باطلی و همین طرف را عصبانی می‌کند و قرآن می‌فرماید این‌طور سخن نگویید، در حج جدال نکنید اما گفت‌وگو کنید.

حج زمینه‌ی بسیار خوبی است تا مردمی که از کشورها و ملیت‌های مختلف آمده‌اند با هم گفت وگوی مسالمت‌آمیز داشته باشند و جدال احسن کنند، با همان روشی که خداوند در قرآن به پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) آموخته است که می‌فرماید، به مخالفینت بگو که ما و شما یا بر حقیم و یا بر ضلالت. نمی‌شود که هم هردوی ما یا بر حق باشیم یا بر ضلالت. یا ما بر حقیم یا شما! این نحو صحبت کردن طرف را عصبانی نمی‌کند؟ قرآن می‌فرماید این‌طور صحبت نکنید! بیایید منیت و خودخواهی را کنار بگذارید، طرف مقابل را عصبانی نکنید، بلکه او را تشویق کنید تا سخن حق را بشنود. حال چه کسی این را به ما یاد می دهد . کسی که صد در صد بر حق و متصل به حق است و به ما می‌آموزد که ادب اختلاف داشته باشیم و محترمانه و مودبانه با همدیگر صحبت کنیم. تا جایی که خداوند به پیامبر یاد می‌دهد که بگو فردای قیامت راجع به جرایم ما از شما نمی‌پرسند و درباره‌ی اعمال شما از ما سوال نمی‌کنند.
 
خیلی جالب است ، در مورد خود کلمه‌ی جرم را بکار برده و در مورد دیگران کلمه‌ی عمل را بکار می‌برد. در صورتی‌که اگر ما بخواهیم صحبت کنیم طرف را عصبانی می‌کنیم، در این صورت طرف مقابل به هیچ صورت راضی نیست حرف ما را بپذیرد. طبیعی است که هر کس برای خود تجربیات و معلوماتی دارد و یا کتابی مطالعه کرده که دیگری مطالعه نکرده است. اگر در این ایام که حجاج کنار هم هستند تبادل افکار و تجربیات شود می‌دانید چقدر معلومات کسب می‌کنیم. پیغمبر می‌فرمایند: انسان می‌تواند از دهان افراد علم بیاموزد. این فرد تجربیات یک عمر خود را برای شما بازگو می‌کند و شما نیز تجربیات خود را به طور فشرده برای دیگران بازگو می‌کند، نتیجه این می‌شود که انسان معلومات فرامی‌گیرد. مخصوصاً اگر انسان دفترچه یادداشتی هم همراه خود داشته باشد تا این‌ها را یادداشت کند و با ذکر ماخذ و منبع دنبال کند، استفاده فراوانی می‌شود که ابزار بسیار خوبی برای شناخت یکدیگر است.

این که برخی‌ها می‌آیند با جدال ستیزه‌جویانه جلوی این شناخت‌ها و گفت‌وگوهای مسالمت‌آمیز را می‌گیرند یک خیانت است. کسانی که با عصبانیت و ناراحتی می‌آیند دیگران را عصبی می‌کنند و دیگران را برمی‌انگیزانند که حرف نزنید، سکوت کنید! در واقع خود را از علم و شناخت دیگری محروم کرده و این فرد همیشه در جهل مرکب خواهد ماند. به هرحال مراسم حج وسیله بسیار خوبی برای این است که مسلمانان یکدگر را بشناسند و به یکدیگر فکر کنند و با همدیگر علیه بیگانگان متحد شوند.

گذشته از این‌که ما باید خودبینی، خود برتربینی و جدال را کنار بگذاریم، باید فسوق و دروغ را نیز کنار بگذاریم. فسوق یعنی دروغ گفتن. خیلی‌ها فکر می‌کنند که دروغ گفتن باعث می‌شود که جایی کارشان حل شود، دیگر نمی‌دانند که محال است آدم دروغی بگوید و رسوا نشود. بالاخره امروز نفهمند فردا که می‌فهمند و از دست طرف مقابل ناراحت و عصبانی می‌شوند و دیگر هیچ اعتباری برای فرد قایل نیستند. در آن جامعه که دروغ رواج دارد، مردم آن جامعه در جهنم بی‌اعتباری می‌سوزند، اما اگر در یک جامعه‌ای دروغ کنار رود و به جای آن صداقت باشد مردمش در بهشت اعتماد به سر می‌برند و در آن تعاون، وحدت و همکاری زیاد خواهد بود.

دروغ، جدال، خودبینی و خودبرتربینی موانع وحدت است که همه در اسلام به عنوان محرمات حج، حرام اعلام شده و این‌گونه زمینه وحدت آن‌چنان فراهم شده است که می‌بینیم گاهی اوقات در یک اتاق و یا در یک چادر در مراسم حج، دو نفر در کنار هم زندگی می‌کنند، در صورتی‌که همین دو نفر در شهر خود حاضر نبودند در یک اتاق زندگی کنند اما این جا خیلی راحت در کنار یکدیگر هستند. حج انسان را به طور کلی متحول می‌کند و سرمشق می‌دهد که در نتیجه به وحدت می‌رسیم.
  
نویسنده : ; ساعت ۱٠:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٠/٧